Khái niệm chất thải rắn và cách xử lý chất thải rắn an toàn, hiệu quả

Trong bài viết ngày hôm nay, chúng tôi sẽ giải đáp thắc mắc của nhiều người về câu hỏi “Chất thải rắn là gì?” và chia sẻ thêm về những cách xử lý chất thải rắn sinh hoạt, công nghiệp, y tế, xây dựng, đô thị, nông nghiệp, hãy cùng nhay tham khảo nhé!

Chất thải rắng là gì, gồm có những loại nào và cách xử lý chất thải rắn như thế nào? Tất cả những câu hỏi trên sẽ được giải đáp trong bài viết dưới đây. Cùng tham khảo nhé!
 

Chất thải rắn là gì?
 

Định nghĩa chất thải rắn là định nghĩa dùng để chỉ các loại chất thải ở dạng rắn. Vậy thì cụ thể, chất thải rắn bao gồm những gì? Câu trả lời chính là toàn bộ các loại chất thải được con người thải ra trong quá trình sinh hoạt hàng ngày, hay những hoạt động dịch vụ, sản xuất, kinh doanh.

Thành phần của chất thải rắn không giống nhau, bởi vì điều này còn tùy thuộc vào từng mùa khí hậu, ở mỗi địa phương, điều kiện kinh tế và nhiều yếu tố khác. Nhưng chúng ta có thể chia ra làm ba nhóm chính:

- Những chất cháy được (Chất dẻo, cao su, da, thực phẩm, giấy, cỏ, gỗ,...)
- Những chất không cháy được (Sành, đá, kim loại sắt, sứ, thủy tinh, kim loại phi sắt,...)
- Những chất hôn hợp (Đất, cát, đá, cuội, tóc,...)

Chất thải rắn là gì?
 

Mặt khác, về tổng quan thì chất thải rắn được phân loại dựa theo đặc tính, bao gồm chất thải rắn thông thường và chất thải rắn nguy hại. Cụ thể như sau:

- Chất thải rắn thông thường: Chính là những loại chất thải không chứa hàm lượng những chất hay hợp chất chưa đạt đến ngưỡng có thể gây ra nguy hại cho sức khỏe của con người và môi trường sống xung quanh. Danh mục chất thải thông thường gồm những loại giấy báo, thủy tinh, vỏ chai lọ, rác sân vườn, cao su,...

- Chất thải rắn nguy hại: Đó chính là những loại chất thải chứa hàm lượng những chất hay hợp chất vượt ngưỡng nguy hại, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng con người và môi trường sống. Danh mục chất thải rắn nguy hại có thể bao gồm kim tiêm, chì, đồ điện hạt nhân, niken, máy móc phóng xạ,...
 

Chất thải rắn được chia làm mấy loại?
 

Có rất nhiều phương pháp để phân chia nhóm chất thải rắn, nhưng nếu dựa trên nguồn gốc phát sinh thì sẽ gồm 6 loại chính đó là: Chất thải rắn nông nghiệp, chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn đô thị, chất thải rắn y tế, chất thải rắn công nghiệp và chất thải rắn xây dựng. Tổng quan về những loại chất thải rắn này sẽ được chúng tôi chia sẻ chi tiết ngay dưới đây.
 

Chất thải rắn sinh hoạt
 

Chất thải rắn sinh hoạt  là tổng hợp các loại rác thải được thải ra môi trường trong quá trình sinh hoạt của con người. Gồm chất thải thông thường và chất thải nguy hại từ các hộ gia đình, dịch vụ, các cơ sở công cộng. Trong đó:

- Chất thải hộ gia đình là những chất thải từ thực phẩm chứa thành phần những chất hữu cơ dễ bị phân hủy và những loại rác thải không bị phân hủy tuy nhiên có thể gây ra bụi như những phần còn lại của quá trình cháy (tro xỉ, tro than,...).

- Chất thải từ dịch vụ, các cơ sở công cộng là những loại rác thải rắn nguy hại khác không bị hay ít bị phân hủy thối rữa như kim loại, gốm sứ, đồ nhựa, đất, sỏi, chai lọ thủy tinh,...được thu gom từ bãi tắm, sân chơi, công viên, công sở, đường phố và trường học.

Thành phần của chất thải rắn sinh hoạt thông thường gồm những chất hữu cơ và vô cơ. Trong đó, thành phần của chất thải rắn sinh hoạt hữu cơ bao gồm các chất thải thực phẩm, còn chất thải vô cơ bao gồm thủy tinh, giấy, nhựa, kim loại, gỗ, cao su, cotton,...

Chất thải rắn sinh hoạt
 

Chất thải rắn công nghiệp
 

Khái niệm chất thải rắn công nghiệp là tất cả các loại chất thải được ngành sản xuất công nghiệp thải ra dưới dạng phế phẩm và phế liệu. Ví dụ như chất thải rắn ngành dệt may (vải, len, nilon), luyện kim, cơ khí, sản xuất lương thực, thực phẩm, dệt nhuộm, nước giải khát.

Chất thải rắn công nghiệp

Hiện nay, danh sách chất thải công nghiệp cũng đang được phân thành hai nhóm chủ yếu dựa trên đặc tính, bao gồm:

- Chất thải rắn công nghiệp thông thường: Không nguy hại hay ít nguy hại, tuy nhiên cần được dọn dẹp, xử lý và tái chế một cách cẩn thận. Điển hình như sắt thép, kim loại bị gỉ hay không sử dụng nữa.

-  Chất thải rắn công nghiệp nguy hại: Bao gồm các chất thải độc hại, gây cháy nổ, ngộ độc, ăn mòn, ảnh hưởng  xấu đến sức khỏe nhân loại, môi trường sống và cơ sở vật chất.
 

Chất thải rắn y tế
 

Chất thải rắn y tế là tổng hợp các loại chất thải được xả ra môi trường bên ngoài trong quá trình hoạt động chăm sóc, khám chữa bệnh của những cơ sở y tế, gồ chất thải y tế thông thường và chất thải y tế nguy hại.
 

Chất thải rắn y tế
 

Chất thải y tế thông thường là các loại chất thải phát sinh trong quá trình sinh hoạt hàng ngày và chất thải ngoại cảnh thuộc y tế. Trong khi đó, chất thải y tế nguy hại dạng rắn trong y tế lại bao gồm những đặc tính vượt quá ngưỡng chất thải nguy hại.

Mỗi năm có tới khoảng 21 nghìn tấn chất thải ra môi trường sống, trong đó chất thải rắn chiếm khối lượng cực kỳ lớn, việc kiểm soát chất thải rắn y tế nên được quan tâm đặc biệt và cần phải sử dụng lò đốt chất thải y tế (lò tầng sôi, lò thùng quay, lò hơi) và những biện pháp xử lý chuyên biệt.
 

Chất thải rắn đô thị
 

Bạn có thể hiểu một cách đơn giản chất rắn đô thị là nhóm chất thải mà con người tạo ra, vứt bỏ đi trong phạm vi khu vực đô thị.

Chất thải rắn đô thị

Nó có thể là chất thải từ chợ, cơ quan, hộ gia đình, trường học công viên, sân bóng, vỉa hè,...và được xã hội nhìn nhận như một thứ mà khu vực thành phố có trách nhiệm dọn dẹp, thu gom. Những việc kiểm soát chất thải rắn ở một vài đô thị hiện nay vẫn chưa được siết chặt, khiến cho cảnh quan môi trường càng ngày càng ô nhiễm.
 

Chất thải rắn xây dựng
 

Chất thải rắn trong xây dựng lại là nhóm chất thải được xả ra trong quá trình phá bỏ, cải tạo lại những hạng mục, công trình cũ hoặc xây dựng mới. Thí dụ như phá bỏ và xây dựng nhà mới, hệ thống đường giao thông, cầu cống, trường học, bệnh viện, khu chung cư,...

Chất thải rắn xây dựng

Một vài loại chất thải xây dựng dạng rắn có thể nhắc đến như đá, vôi, vữa, gạch, sơn, bê tông, thạch cao, sành sứ,...Việc xử lý các chất thải xây dựng nếu như không được quản lý nghiêm ngặt thì sẽ dẫn đến ô nhiễm môi trường, gây ra nhiều ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người.
 

Chất thải rắn nông nghiệp

Chất thải rắn nông nghiệp là những chất thải được phát sinh trong quá trình sản xuất nông nghiệp, được chia làm hai nhóm chính là chất thải rắn trong chăn nuôi và chất thải rắn trong trồng trọt.
 

Chất thải rắn nông nghiệp
 

Quy định quản lý chất thải rắn hiện nay

Nhằm giúp quy hoạch quản lý và xử lý chất thải rắn một cách văn minh, khoa học, và an toàn nên những cơ quan chức năng đã ban hành rất nhiều văn bản, nghị định quan trọng và yêu cầu những hộ gia đình, cơ quan, tổ chức phải nghiêm chỉnh thực hiện theo.

Điển hình như nghị định số 38/2015/NĐ-CP. Ở nghị định này, chính phủ đã đề ra những điều khoản, quy định chi tiết về kiểm soát chất thải rắn sinh hoạt ở thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và những đô thị, địa phương; kiểm soát chất thải rắn khu công nghiệp và những lĩnh vực đặc thù.

Quy định quản lý chất thải rắn hiện nay
 

Ngoài ra, cũng có khá nhiều văn bản liên quan đến QCVN về chất thải rắn sinh hoạt, xây dựng, công nghiệp,... được đề ra. Cụ thể chính là QCVN 07-9:2016/BXD của Bộ Xây dựng và QCVN 61-MT:2016/BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
 

Ảnh hưởng của ô nhiễm chất thải rắn đến môi trường

Tuy việc quản lý chất thải rắn (CTR) đã được Nhà nước Việt Nam ngày càng đặc biệt chú trọng, tỷ lệ thu gom CTR cũng ngày càng tăng lên. Nhưng bởi lượng CTR phát sinh vô cùng lớn, trong khi đó năng lực thu gom, xử lý còn có nhiều hạn chế, ý thức cộng đồng chưa được cao, đó chính là lý do dẫn đến thực trạng ô nhiễm chất thải rắn ngày càng nghiêm trọng.

Vậy thì ô nhiễm chất thải rắn chính là tình trạng khối lượng CTR xả ra môi trường quá chênh lệch so với khối lượng CTR được tiêu hủy mỗi ngày và vượt quá ngưỡng an toàn.

Càng ngày thực trạng ô nhiễm chất thải rắn tác động đến môi trường càng nghiêm trọng hơ, chịu ảnh hưởng nặng nề nhất chính là môi trường đất, môi trường nước (gồm cả nước mặt và nước ngầm) và môi trường không khí.
 

Hậu quả mà ô nhiễm môi trường chất thải rắn gây ra chính là khiến cho sự sống của tất cả hệ sinh vật trên trái đất bị đe dọa. Hơn nữa, sự ô nhiễm này còn làm tăng nguy cơ lây truyền những loại dịch bệnh từ côn trùng, ảnh hưởng xấu đến hệ hô hấp, da, mắt, tim mạch, tiêu hóa, nhất là những bệnh ung thư và thần kinh.

Ảnh hưởng của ô nhiễm chất thải rắn đến môi trường
 

Để có thể hạn chế các ảnh hưởng trên, chúng tôi xin được gợi ý một số biện pháp giảm ô nhiễm chất thải rắn sau đây:

- Tích cực tuyên truyền để cho tất cả người dân đều nhận thức rõ nguyên nhân gây ra ô nhiễm chất thải rắn và hậu quả của nó.
- Nghiêm cấm và xử phạt đối với những hành vi đổ chất thải rắn không đúng nơi quy định.
- Nâng cao, siết chặt những thể chế, chính sách bảo vệ môi trường.
- Huy động toàn bộ nguồn vốn, đầu tư tài chính nhằm nâng cao công nghệ xử lý chất thải.
- Quản lý và kiểm soát chất thải rắn nghiêm ngặt ngay từ nguồn phát sinh đến khâu xử lý.
- Tăng cường công tác thu gom, vận chuyển, phân loại và tái chế dựa theo quy định của chính phủ.
 

Các phương pháp xử lý chất thải rắn hiện nay

Bên cạnh một vài biện pháp được chúng tôi chia sẻ ở phía trên, bạn cũng có thể tham khảo thêm những phương pháp xử lý chất thải rắn thông dụng, được ưu tiên sử dụng rộng rãi nhất hiện nay để có thêm nhiều thông tin bổ ích.

Các phương pháp xử lý chất thải rắn hiện nay
 

Phương pháp xử lý chất thải rắn bằng cách chôn lấp
 

Phải thú thật rằng, trong số những công nghệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt hiện nay, phương pháp chôn lấp là cách làm cực kỳ đơn giản được nhiều địa phương, thành phố lớn lựa chọn để áp dụng.

Phương pháp xử lý chất thải rắn bằng cách chôn lấp
 

Để mang đến hiệu quả cao, những hố chôn chất thải rắn phải được xây dựng một cách chắc chắn, đặt tại những vị trí cách xa khu dân cư và không bị sụt lún. Phía dưới đáy hố và phía trên miệng hố cần phải được trang bị lớp chống thấm cao cấp để tránh gây ô nhiễm nguồn nước ngầm và ô nhiễm không khí, và cũng là để tránh phát sinh côn trùng gây hại.
 

Xử lý chất thải rắn bằng phương pháp đốt (nhiệt)
 

Loại bỏ chất thải rắn bằng phương pháp nhiệt là công nghệ sử dụng lò đốt chuyên dụng nhằm xử lý toàn bộ những loại chất thải rắn xây dựng, y tế, sinh hoạt,...có khả năng bắt cháy. Thông qua quá trình tiêu hủy nhiệt, cấu trúc mang độc tính của chất thải sẽ bị phá bỏ, không còn hoặc sẽ ít gây nguy hại hơn.
 

Xử lý chất thải rắn bằng phương pháp đốt (nhiệt)

Cách làm vô cùng đơn giản, người kỹ thuật viên sẽ trang bị đầy đủ những vật dụng bảo hộ lao động, tiếp đó sẽ cho trực tiếp chất thải vào lò đốt. Cuối cùng, khí thải được thoát ra ngoài sẽ được làm sạch và phần xỉ than sẽ được đem đi chôn lấp.
 

Xử lý chất thải rắn bằng công nghệ sinh học
 

Với công nghệ xử lý chất thải rắn y tế, xây dựng sinh hoạt,...sẽ được áp dụng với các chất hữu cơ không gây độc hại. Nguyên lý hoạt động ban đầu sẽ là khử nước, tiếp theo đó sẽ chuyển hóa chất thải cho đến khi trở thành xốp và ẩm.

Xử lý chất thải rắn bằng công nghệ sinh học
 

Phương pháp này đem lại hiệu quả cao nhất khi được đặt trong môi trường hiếu khí và yếm khí. Cụ thể hơn đó là:
 

- Môi trường hiếu khí (kỵ khí): Có nghĩa là dùng những vi sinh vật trong điều kiện được đặt trong điều kiện có oxi để chuyển đổi chất hữu cơ thành vô cơ, cùng lúc đó sản sinh ra CO2 và H2O.

- Môi trường yếm khí: Có nghĩa là môi trường không có oxi, cấu trúc rác thải sẽ được phá vỡ tạo ra những loại khí như CH4, CO2, NH3, H2S, N2,...

Nếu như quy mô nhỏ, bạn có thể áp dụng công nghệ ủ sinh học theo đống, đối với trường hợp quy mô lớn, công nghệ ủ sinh học theo quy mô công nghiệp sẽ thích hợp hơn. Trong quá trình xử lý chất thải, những yếu tố quan trọng như nhiệt độ, độ ẩm, độ thông khí cần phải được chú trọng quản lý.
 

Phương pháp xử lý chất thải rắn bằng khí hóa Plasma
 

Cho đến thời điểm hiện tại, phương pháp khí hóa Plasma đang được đánh giá là biện pháp tiên tiến nhất hiện nay. Ưu điểm vượt trội của nó không những là xử lý chất thải một cách triệt để, tiết kiệm diện tích, mà còn có thể tái sinh thành những năng lượng an toàn nhằm phục vụ nhu cầu cung cấp điện.

Phương pháp xử lý chất thải rắn bằng khí hóa Plasma
 

Từ đó, thay vì sử dụng nhiệt, chúng ta sẽ dùng hệ thống đèn Plasma để đốt cháy chất thải trong nền nhiệt độ trung bình khoảng 3 nghìn đến 7 nghìn và hoàn toàn không có oxi. Những chất thải sẽ nhanh chóng bị phân hủy, không hề phát sinh ra khói và những chất thải khác.

Xem thêm: TOP 5 phương pháp xử lý chất thải nguy hại an toàn, hiệu quả nhất

Xu hướng phát triển công nghệ xử lý chất thải rắn
 

Chúng tôi tin rằng, nội dung bài viết ngày hôm nay về vấn đề chất thải rắn là gì và cách xử lý chất thải rắn an toàn, hiệu quả sẽ mang đến cho bạn những tư liệu bổ ích.- Chất thải hộ gia đình là những chất thải từ thực phẩm chứa thành phần những chất hữu cơ dễ bị phân hủy và những loại rác thải không bị phân hủy tuy nhiên có thể gây ra bụi như những phần còn lại của quá trình cháy (tro xỉ, tro than,...).

- Chất thải từ dịch vụ, các cơ sở công cộng là những loại rác thải rắn nguy hại khác không bị hay ít bị phân hủy thối rữa như kim loại, gốm sứ, đồ nhựa, đất, sỏi, chai lọ thủy tinh,...được thu gom từ bãi tắm, sân chơi, công viên, công sở, đường phố và trường học.

Thành phần của chất thải rắn sinh hoạt thông thường gồm những chất hữu cơ và vô cơ. Trong đó, thành phần của chất thải rắn sinh hoạt hữu cơ bao gồm các chất thải thực phẩm, còn chất thải vô cơ bao gồm thủy tinh, giấy, nhựa, kim loại, gỗ, cao su, cotton,...

Hy vọng với những chia sẻ trong bài viết này sẽ giúp bạn có thêm những thông bổ ích, đặc biệt là cách xử lý chất thải rắn một cách hiệu quả nhất. Chúc các bạn thành công!