Nước mặt là gì? So sánh nước mặt và nước ngầm

Dựa trên Khoản 3, Điều 2, Luật Tài nguyên nước năm 2012, định nghĩa nước mặt được nêu rõ như sau: Nước mặt là các nguồn nước tồn tại trên bề mặt của đất liền, hay hải đảo. Nói một cách dễ hiểu hơn chính là bất cứ nguồn nước nào bạn nhìn thấy phía trên mặt đất mà không qua đào bới đều được gọi là nước mặt.

Từ khái niệm nước mặt trên có thể khẳng định rằng, nước mặt sẽ gồm có cả nguồn nước chứa trên bề mặt lục địa và dòng nước lưu thông. Từ đó, nước ở trong sông, hồ, đại dương, đầm lầy hay nước ngọt tại những đập chứa nước mưa và lấy thêm từ nước ngầm.

Ngoài ra, nguồn nước mặt sẽ có thể bị mất đi do bay hơi hay thấm vào mặt đất và trở thành nước ngầm. Đây cũng là một nguồn nước được cây cối hấp thu trong quá trình thoát hơi, và được con người sử dụng để phục vụ với mục đích sinh hoạt, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp,...hoặc xả ra biển – nơi mà nó trở thành nước muối. Dựa theo định nghĩa trong một quy định của EU về vấn đề phân chia nước bề mặt, nó sẽ được phân biệt được phân biệt giữa hồ, sông, vùng nước ven biển và nước chuyển tiếp.
 

Thành phần hóa học của nước mặt tùy thuộc vào bản chất của đất mà nước chảy qua đến những nơi chứa. Trong quá trình nước hòa tan những phần tử khác nhau. Bằng cách trao đổi ở trên bề mặt nước – không khí, những loại nước này tự chứa những khí hòa tan (nito, oxi, khí cacbonic).
 

Đặc điểm của nước mặt

Một số đặc điểm của nước mặt như:

- Trong nước mặt thường xuyên chứa những khí hòa tan.

- Nước mặt có chứa nồng độ lớn những chất lơ lửng nhất là trong dòng chảy. Chất huyền phù vô cùng khác nhau, bắt nguồn từ những hạt keo đến những nguyên tố hữu hình được trôi theo những con sông khi lưu lượng tăng lên đáng kể. Chính vì thế, khi thiết kế thiết bị xử lý nước mặt không thể bỏ qua công đoạn keo tụ, tạo bông. Tại những đập nước thời gian dừng lại lâu sẽ tạo nên sự lắng gạn tự nhiên của những phần tử có kích thước lớn, độ đục còn lại của nước là bởi những chất keo.

- Trong nước mặt có mặt những chất hữu cơ có nguồn gốc tự nhiên là bởi sự phân hủy những chất hữu cơ thực vật và động vật sống ở trên bề mặt chứa nước hay trong những con sông và những vi sinh vật tự phân hủy sau khi chết (thực vật và động vật).

- Tồn tại những sinh vật nổi trong nước mặt: Nước mặt chính là nơi cư trú và phát triển quan trọng của các thực vật nổi (tảo) và động vật nổi. Trong điều kiện nhất định, hệ sinh thái dưới nước có thể được phát triển mạnh bao gồm cả sự phát triển của thực vật, động vật và cá.
 

Nước mặt có chứa những chất hữu cơ với nguồn gốc tự nhiên

- Sự thay đổi hàng ngày (ánh sáng mặt trời, sự chênh lệch nhiệt độ) thay đổi theo mùa, sự thay đổi khí hậu (nhiệt độ,...) và của cả thực vật (rụng lá). Chúng có thể diễn ra ngẫu nhiên như giông, mưa, ô nhiễm mạnh. Tại những nơi chứa nước mặt, chất lượng nước thay đổi từ trên bề mặt đến đáy bể chứa (Fe, Mn, sinh vật nổi, O2, khả năng oxy hóa). Hàm lượng của từng yếu tố thay đổi tùy thuộc vào chu kỳ của một năm.
 

Từ khái niệm nước mặt là gì, ta đã biết được tầm quan trọng của nước mặt. Đây là nguồn nước chủ yếu để phục vụ cho hoạt động sinh hoạt của con người, nhưng hiện nay nguồn nước mặt ở nước ta đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, báo động đã vượt quá tầm kiểm soát.

Thực trạng nguồn nước mặt hiện nay được thể hiện rất rõ nét qua các con số đáng lo ngại. Hệ thống nước mặt tại Việt Nam có hơn khoảng 2.360 con sông, suối và hàng nghìn ao, hồ. Mặc dù mức độ ô nhiễm khác nhau, nhưng điểm chung là toàn bộ nguồn nước bề mặt này đang dần suy thoái và bị phá hủy trầm trọng. Thậm chí, rất nhiều con sông, đoạn sông, ao, hồ đang dần chết đi.
 

Thực trạng nguồn nước mặt hiện nay

Dựa theo thông tin từ Bộ Tài nguyên và Môi trường, chất lượng của sông Kỳ Cung và những sông nhánh ở vùng núi Đông Bắc đang sụt giảm xuống loại A2, sông Bằng Giang và Sông Hiển còn ở mức độ B1, sông Hồng ở đoạn qua Vĩnh Phúc, Phú Thọ những chỉ số đều vượt qua QCVN 08:2008-A1, rất nhiều khu vực gần nhà máy thậm chí chỉ xấp xỉ B1.

Chưa hết, nhiều đoạn sông Cầu cũng bị ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt là các đoạn sông Nhuệ - Đáy đã bị ô nhiễm ở mức báo động, những giá trị COD, BOD5, TSS,...vượt qua ngưỡng cho phép rất nhiều lần, đặc biệt là vào mùa nắng. Độ đục tại khu vực sông Mã cũng ngày càng tăng cao.

Tại miền Trung và Tây Nguyên thì chất lượng nước ở một vài nơi cũng suy giảm. Sông Đồng Nai vốn được nhắc đến với chất lượng nước mặt tốt nhất trên toàn quốc tuy nhiên vùng hạ lưu đã bắt đầu bị ô nhiễm. Mức độ ô nhiễm ở hệ thống sông Thị Vải, sông ở đồng bằng sông Cửu Long, sông Gòn, sông vàm cũng là vấn đề khó giải quyết.

Xem thêm Nước sạch là gì? Vai trò của việc bảo vệ nguồn nước
 

Nước mặt ở nước ta đang bị ô nhiễm trầm trọng

Hậu quả của tình trạng ô nhiễm nước mặt chính là gây ảnh hưởng đến sự sống của tất cả các loài động vật, thực vật. Không chỉ vậy, sức khỏe và tính mạng của con người cũng đang bị đe dọa, có đến 40 – 50% phụ nữ đã bị viêm nhiễm phụ khoa, 9.000 người đã tử vong và 20.000 ca mắc bệnh ung thư mới phát hiện mà một trong các nguyên nhân chủ yếu là bởi sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm.

Để có thể ngăn chặn và giải quyết tình trạng này, Việt Nam cần phải khẩn trương đưa ra một khung pháp lý đủ mạnh và mang lại hiệu quả nhằm kiểm soát rác thải, chất thải, nước thải xả ra bên ngoài môi trường. Đồng thời, mọi người dân cũng cần phải nâng cao ý thức bảo vệ môi trường nước, đó chính là biện pháp đơn giản để chúng ta có thể tự bảo vệ sự sống của bản thân, gia đình và xã hội.
 

Như bạn đã biết nước mặt là gì, bạn cũng cần phân biệt được nước mặt và nước ngầm có gì khác nhau. Nước mặt và nước ngầm đều là các nguồn cung cấp nước chính, để phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt, tắm giặt, ăn uống, sản xuất kinh doanh,...của con người. Nhưng giữa hai nguồn nước này lại có những đặc điểm tính chất tương đối khác biệt, sau đây là bảng so sánh đặc điểm nước mặt và nước ngầm:

So sánh đặc điểm nước mặt và nước ngầm

Trên đây là những thông tin cung cấp cho bạn vê nguồn nước mặt. Qua đó, hy vọng chúng tôi đã giúp bạn làm rõ được định nghĩa nước mặt là gì, sự khác nhau giữa nước mặt và nước ngầm, cũng như thực trạng của nguồn nước này ở nước ta hiện nay.